greekska

Σκα
Απαρχές της σκα
Οι απαρχές της σκα βρίσκονται στη μουσική μέντο, μια χορευτική, εορταστική μουσική της Τζαμάικα με αφρικάνικες ρίζες, που αποτελούσε την κύρια μορφή χορευτικής μουσικής στο νησί μέχρι τη δεκαετία του 1950. Εκείνη την εποχή η διάδοση του ραδιοφώνου στη Τζαμάικα έφερε σε επαφή τους Τζαμαϊκανούς αφενός με το rhythm and blues, αφετέρου με τη τζαζ που παιζόταν από τους ραδιοφωνικούς σταθμούς της Νέας Ορλεάνης, του Μέμφις και του Μαϊάμι. Έτσι στα μέσα της δεκαετίας του '50 στο νησί κυριαρχούσαν αφενός η τζαμαϊκανή μέντο και αφετέρου η αμερικάνικη rhythm 'n' blues, διαδεδομένη εν μέρει και από δίσκους που έφερναν στην πατρίδα μετανάστες στις ΗΠΑ, και η τζαζ. Η κατάσταση αυτή άλλαξε στο τέλος της δεκαετίας, όταν η μέντο επισκιάστηκε από τη διεθνή επιτυχία της καλύψο, και το rhythm 'n blues από την έκρηξη του rock and roll στην Αμερική.

Οι μουσικοί στην Τζαμάικα δεν ακολούθησαν τις νέες αυτές τάσεις. Η Καλύψο δεν είχε ευρεία απήχηση, λόγω της ξενικής της καταγωγής (Τρινιντάντ) και του περίπλοκου ρυθμού της, ενώ το ροκ δεν είχε στενή σχέση με τα μουσικά γούστα των Τζαμαϊκανών. Έτσι, οι τοπικοί μουσικοί ανάμειξαν τα στοιχεία της μέντο, της τζαζ και του rythm 'n' blues σ' ένα νέο είδος, που αρχικά ονομάστηκε shuffle και στη συνέχεια σκα. Ο χορευτικός ρυθμός της μέντο συνδυάστηκε με τα πνευστά και το πιάνο της τζαζ, ενώ ο ρυθμός παρέμεινε 4/4, με τη διαφορά ότι το μπάσσο και η κιθάρα τόνιζαν το 2ο και 4ο μέρος του μέτρου (upbeat), ένα δάνειο από τη μέντο, αντί για το 1ο και το 3ο (downbeat), που κρατούσαν τα ντραμς, όπως στο rhythm 'n' blues. Έτσι εμφανίστηκαν τα πρώτα δείγματα της σκα, γύρω στα 1958.

Το όνομα της μουσικής λέγεται πως προέρχεται από τον χαρακτηριστικό ήχο της κιθάρας καθώς χτυπούσε τα upbeats, και που περιγραφόταν κάπως σαν skat! skat! skat!. Μια άλλη εκδοχή είναι πως ο όρος προήλθε από τον μπασσίστα Κούετ Τζόνστον, που προσπάθησε έτσι να εξηγήσει τον ήχο και το ρυθμό της μουσικής, κατά τον χαιρετισμό skavoovie που απεύθυνε στους φίλους του.

Η σκα γνώρισε μεγάλη διάδοση στη Τζαμάικα χάρη στην κουλτούρα των sound systems. Ένα sound system ήταν βασικά ένα φορτηγό, φορτωμένο με όλα τα απαραίτητα για να στηθεί ένα υπαίθριο πάρτυ: πικάπ, ενισχυτές και ηχεία. Οι ιδιοκτήτες των sound systems αρχικά βασίστηκαν σε εισαγόμενους δίσκους από την Αμερική, ενώ από το 1958 χρησιμοποίησαν τα δικά τους στούντιο για να ηχογραφούν τους δίσκους που έπαιζαν. Περιόδευαν όλη τη χώρα, και ανταγωνίζονταν μεταξύ τους για την πρωτοτυπία του σετ τους, πολλές φορές τυπώνοντας μόνο ένα αντίτυπο από κάθε τραγούδι. Έτσι η καινούργια μουσική διαδόθηκε σε όλη τη χώρα, με μεγάλη δισκογραφική παραγωγή. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι δυο πιο γνωστοί ιδιοκτήτες sound systems, ο Κλέμεντ Ντοντ (Clement Dodd) και ο Ντιουκ Ριντ (Duke Reid), αλλά και ο Πρινς Μπάστερ (Prince Buster). Η μεγάλη διάδοση της σκα επίσης έγκειται στο γεγονός ότι αξιοποίησε τόσο τη τζαζ, που άκουγε η μεσαία τάξη της Τζαμάικα, όσο και την αμερικανική ποπ και τη μέντο, που ήταν μουσική των κατώτερων τάξεων. Έτσι η σκα διαδόθηκε τόσο στα dancehalls, τα κέντρα διασκέδασης των πόλεων, όσο και στην ύπαιθρο, κάνοντας γνωστούς συγκροτήματα και καλλιτέχνες όπως οι Skatalites, Toots & the Maytals, Ρίκο Ροντρίγκεζ, Τζίμι Κλιφφ, Ντέρικ Μόργκαν, Έρικ Μόρρις.